TÜRKİYE’DEKİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ

Organize sanayi bölgeleri (OSB) , alt yapı ve üst yapı imkanları sağlanmış, bölgesine göre çeşitli devlet teşviklerine uygun, branşlaşmaya imkan vererek sanayi tesislerini bir araya toplayan ve bu şekilde meskun yerleşim bölgelerinden ayıran sanayi kampüsleridir.

Dünyada ilk OSB uygulamasına, XIX. Yüzyılın ilk yarısında ABD’ de kendiliğinden ortaya çıkan bir uygulamayla rastlanılmıştır. Gelişme kendiliğinden oluşmuş ve tekstil imalathaneleri fiziksel yerleşmelerle bir araya toplanmıştır. ABD’ de 1885 yılında hazırlanan bir raporda ise ekonominin geliştirilmesiyle bağlantılı olarak “Sanayi Bölgesi” fikri ortaya atılmıştır. Raporda, sanayi bölgelerinin oluşturulmasının sanayinin geliştirilmesi için önemli bir araç olacağına dikkat çekilmektedir (Onat, 1969:9–12). Organize Sanayi Bölgeleri ile ilgili ilk bilinçli uygulama ise; 1896 yılında İngiltere’nin Manchester kenti yakınlarında kurulan “Trafford Park” uygulamasıyla gerçekleştirilmiştir. Organize Sanayi Bölgesi düşüncesinin ilk ortaya atıldığı ABD’ de ilk uygulamalara ise 1899 yılında geçilmiştir.

Türkiye’de ilk OSB uygulamasına baktığımızda ise, 1960 yılında başlayan planlı kalkınma döneminde sanayinin “lokomotif sektör” olduğu saptanmış ve ekonomik dengenin kurulması, ekonomik ve toplumsal kalkınmanın birlikte gerçekleştirilmesi, belli bir hızda büyüme ve sanayileşmeye önem verilmesi gibi uzun vadeli hedefler belirlenmiştir. Belirlenen hedefler doğrultusunda; ülkede sanayinin geliştirilmesi amacıyla uygulamaya konulan pek çok teşvik tedbirlerinden biri olan OSB uygulamalarına, ilk olarak 1961 yılında Bursa OSB’nin kurulmasıyla başlanmıştır. Bursa OSB, Dünya Bankası’ndan alınan kredi ile kurulmuştur.

Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının en son verilerine göre, şu an ülkemizde toplam 298 adet organize sanayi bölgesi bulunmaktadır.

Elde edilen verilere göre, tüm yurt çapında OSB’lerde çalışan sayısı 1,7 milyona ulaşmış durumda ve 2018 sonunda bu sayının 2 milyonu geçmesi beklenmektedir. Aileleri ile düşündüğümüzde, 10 milyona yakın vatandaşımız organize sanayi bölgelerindeki firmalarda çalışılarak elde edilen gelir ile geçimini sağlamaktadır. Yine aynı şekilde ülkemizdeki tüm OSB’lerde faaliyet gösteren firma sayısı  50.000’e yakındır.

 

Ekonomist Dergisinin 2015 sonunda yaptığı araştırmaya göre, Özellikle İzmir, Konya ve Eskişehir gibi Anadolu ekonomisinin itici gücü olan kentlerdeki OSB’ler hızla büyümenin ve daha fazla işletmeye yer açmanın peşinde. İzmir’deki 13 organize sanayi bölgesindeki 257 firma 2017 sonuna kadar 2 milyar liralık yeni yatırım yapacak. Kentin çeşitli ilçelerindeki bu yatırımlar sayesinde 23 bin kişiye de iş imkanı sağlanacak.

 

OSB’lerin bölgesel dağılımına baktığımızda, en yüksek sayı Marmara Bölgesindedir. Toplam 84 OSB bulunmaktadır. Bu sayı Akdeniz, Doğu Anadolu ve Güney Doğu Anadolu Bölgelerindeki OSB sayısının toplamından bile fazladır. Geri kalan üç bölgemizdeki (Ege, İç Anadolu, Karadeniz) OSB sayıları hemen hemen birbiri ile aynıdır.  Aşağıdaki Grafikte dağılımı daha net görebiliriz:

Organize Sanayi Bölgeleri Yer Seçimi Yönetmeliği” 17.01.2008 tarih ve 26759 sayılı Resmi Gazete ‘de,  “Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği ”de  22.08.2009 tarih ve 27327 sayılı Resmi Gazete’ de uygulamalar esnasında doğan ihtiyaçlar sebebi yeniden düzenlenerek söz konusu eski Yönetmelikler yürürlükten kaldırılmak suretiyle yürürlüğe girmiştir. Bu mevzuata göre beş ayrı statüde OSB bulunmaktadır:

  • Farklı sektörlerde faaliyet gösteren tesislerin yer aldığı KARMA OSB,
  • Aynı sektör grubunda ve bu sektör grubuna dahil alt sektörlerde faaliyet gösteren tesislerin yer aldığı İHTİSAS OSB,
  • Gerçek kişiler veya Tüzel kişilerce kendi mülkleri üzerine kuracakları ÖZEL OSB,
  • Tarım sektöründe faaliyet göstermek amacı ile kurulan ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’na bağlı olarak faaliyet gösteren TARIMA DAYALI İHTİSAS OSB (TDİ). (2011/Geçici 10. madde.)
  • Uzun yıllar önce çeşitli sebeplerle bir arada oluşarak faaliyet gösteren sanayi tesislerinin bulunduğu alanın OSB’ye dönüştürülmesi amacıyla kurulan ISLAH OSB’dir. (2011/Geçici 8. Madde.)

Ülkemizdeki OSB’leri aynı çatıda bir araya getiren birden fazla oluşum bulunmaktadır:

  • OSBÜK: Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşu’dur. OSB’lerin kendi aralarında yardımlaşmaları ve ortak sorunlarını çözüme kavuşturmalarını sağlamak üzere 2002 yılında kurulmuştur. Resmi Gazete’nin 22.08.2009 tarihli ve 27327 sayılı nüshasında yayımlanan “Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği“ne tabiidir. 176 OSB üyesi bulunmaktadır. osbuk.org
  • OSBDER: Organize Sanayi Bölgeleri Platformu Derneği’dir. Şu an 40 OSB üyesi bulunmaktadır. Ağırlıklı olarak ana amacı sorunlara ortak çözüm bulabilme ve yatırım yetenekleri doğrultusunda ihtisaslaşma ve ortak iş geliştirmeyi kapsamaktadır. osbder.org
  • Bilim Sanayi ve Teknoloji bakanlığının yayınladığı bir web portalinde ise, tüm bu OSB’lerin enerji tüketim raporları çeşitli faaliyet dokümanları ve yayınlar bulunmaktadır.

https://osbbs.sanayi.gov.tr

İFO Fuarcılık tarafından gerçekleştirilen OSB Çevre Araştırması 2016, başta KOBİ’ler olmak üzere binlerce firmayı bünyesinde barındıran Organize Sanayi Bölgeleri’nin, geri dönüşüm ve atık yönetimi konusundaki karnesinin çok da iyi olmadığını gösterdi. Sonuçlara göre Türkiye genelindeki toplam 284 OSB’den yalnızca 22’sinde tehlikeli atık yönetimi bulunurken, ön atık su arıtma tesisi olan 112, merkezi atık su arıtması olan 74, evsel atık yönetimi olan 72, proses atık yönetimine sahip 28, ambalaj atığı yönetimi olan 26 Organize Sanayi Bölgesi var.

Türkiye’deki Organize Sanayi Bölgeleri’nin, sürdürülebilir çevrenin geleceği için oldukça önemli bir rolü olmasına karşın, yapılan araştırma, şu anda bir çevre yönetim sistemine sahip OSB sayısının sadece 51 olduğunu gösteriyor. Ancak bunlardan 19’unda merkezi atık su arıtma, 32’sinde proses atık yönetimi, 34’ünde ise tehlikeli atık yönetimi bulunmuyor.

Aynı araştırma, OSB’lerde çevre konusunda çalışan uzman personel sayısının da çok yeterli olmadığını gösteriyor. Rakamlara göre, toplamda 31.804 firmanın faaliyet gösterdiği 284 Organize Sanayi Bölgesi içinde görev yapan çevre personeli sayısı toplamda yalnızca 300’dür.

İlerleyen bölümlerde, Organize Sanayi Bölgelerimizi  tek tek tanıtmaya devam edeceğiz.

Please follow and like us:
RSS
Follow by Email
Facebook
Facebook
Google+
Google+
http://pazarlar-girisimler-firsatlar.com/?p=617
YouTube
YouTube
Pinterest
LinkedIn
Instagram
TÜRKİYE’DEKİ ORGANİZE SANAYİ BÖLGELERİ

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

RSS
Follow by Email
Facebook
Facebook
Google+
Google+
http://pazarlar-girisimler-firsatlar.com
YouTube
YouTube
Pinterest
LinkedIn
Instagram