TÜRK HAVACILIK ÇALIŞMALARI / 1.DÜNYA VE ÇANAKKALE SAVAŞLARI-2.BÖLÜM

Bu yazımızda, Türk ordusunun 1. Dünya Savaşı ve Çanakkale Savaşı’ndaki  hava savunma kabiliyet ve envanterini anlatacağız.

DÜNYA SAVAŞI VE OSMANLI UÇAK FİLOSU

Osmanlı ordusunda, 1. Dünya Savaşına girerken filosunda 8 uçak ve 10 pilot bulunmaktadır. Savaş sırasında filoda Almanya’nın desteği ile 40 uçak, savaş sonunda ise 100 uçak olmuştur.

Almanya gönderdikleri uçakları ve Türk Tayyare ekibini yönetmek için Üsteğmen Erich Serno’yu yönlendirmişti. Üsteğmen Serno Yeşilköy Tayyare Mektebi Müdürlüğü ve Osmanlı yüksek komuta havacılık danışmanlığına ve Teşkilatı Havaiye’nin başına getirilmiştir. Bulunduğu görev süresince Yüzbaşı rütbesi alan Serno’nun yardımcılığına Süvari Üsteğmen Şakir Fevzi Bey getirilmiştir.

Almanya’dan uçaklar gelse bile, Osmanlı İmparatorluğu’nda pilot sayısının azlığı nedeni ile uçakların kullanımı problem olmuştu. Almanya’da buna karşılık sivil havacılık mezunu sivil pilotları bu uçakların kullanımına görevlendirmişti. Hatta bu sivil Alman pilotlara daha sonra subaylık ve astsubaylık rütbeleri verilecekti.

 

1915 yılı sonunda Osmanlı ordusunda uçak okulu istasyonundan başka 7 uçak birliği oluşturulmuştur. Bu birlikler ve görev yerleri şöyledir:

  • 1. ve 6. Tayyare Bölükleri Çanakkale’de,
  • 2. Tayyare Bölüğü Irak’ta,
  • 3. Tayyare Bölüğü Uzunköprü’de,
  • 4. Tayyare Bölüğü Adana’da,
  • 5. Tayyare Bölüğü 2. Ordu’da,
  • 7. Tayyare Bölüğü Kafkas Cephesi’nde görevlendirilmiştir.
  • Bir tayyare bölüğü Şam’da, bir tayyare bölüğü de Keşan’da konuşlandırılmıştır.

  • Ayrıca bir de sabit balon bölüğü kurulmuştur.
  • Bahriye Nezareti’ne bağlı Deniz Tayyare Birliği’nde 2 Niyaport (eğitim), bir Curtis ve 8 Gotha olmak üzere toplam 11 uçak vardır.

Uçak sayısı arttıkça, yedek parça, malzeme ve bakım ihtiyaçları ortaya çıkmıştı. Bu nedenle Başkomutanlık karargahı 13. Şubesi olarak görev alan Hava Müfettişliği dışında Harbiye Dairesi 9. Umuru Havaiye Şubesi kurulmuş, ikmal ve tedarik ile ilgili bu şube görevlendirilmiştir. Bu şubenin genel görev tanımı, cephelerdeki hava birliklerinin hava ikmallerinin daha rahat yapılabilmesi, ikmal depoları yapmak, o anki ihtiyaçların siparişlerini düzenlemek ve takip etmek, yeni uçak birlikleri ve balon takımları oluşturmak, hava gözetleme merkezleri kurmak ve İstanbul hava savunmasını yönetmek üzerinedir. Şubenin emrindeki hava kıtaları şu şekildedir:

  • Tayyare Kıtaatı ( İstasyon ve Bölükler)
  • Balon Kıtaatı
  • Uçaksavar Kıtaatı
  • Topçu Ölçme Kıtaatı
  • Deniz Tayyare Kıtaatı
  • Depolar ve Parklar Kıtaatı
  • Fotoğraf Fotogrametri Şubesi
  • Rasadatı Havaiye Şubesi

Çanakkale savaşından önce Müfettişlik Başkomutanlık karargahı tarafından cephe ve ihtiyaçlara göre bölükler tekrar oluşturulmuştur. Bu bölükler şu şekildedir:

  • ve 6. Tayyare Bölükleri, 5. Ordu Emrinde Çanakkale’de,
  • Tayyare Bölüğü, 6. Ordu emrinde Irak’ta,
  • Tayyare Bölüğü, Kuvayı Mürettebe emrinde Maan’da,
  • Tayyare Bölüğü, 4. Ordu emrinde Adana’da,
  • Tayyare Bölüğü, 3.Ordu emrinde Suşehri’nde,
  • Tayyare Bölüğü, Yeşilköy başkomutanlık Vekaleti Emrinde
  • 9, Tayyare Bölüğü, Tayyare Bölüğü Başkomutanlık Vekaleti Emrinde İstanbul savunması için Yeşilköy’de,
  • Paşa Tayyare Bölüğü, 4. Ordu emrinde Filistin’de,
  • Tayyare Bölüğü ve Deniz Müfrezesi İzmir’de,
  • İki uçaklı bir bölük Kavak Tayyare Müfrezesi, İstanbul Boğazı Komutanlığı emrinde ve bir deniz uçağı Ereğli’de,
  • Sekiz uçaklı bir bölük Başkomutanlık Vekalet merinde Yeşilköy’de,
  • Beş uçaklı bir Deniz Tayyare Bölüğü Çanakkale’de Boğazlar Genel Komutanlığı emrinde bulunuyordu.

İSTANBUL-KAHİRE SEFERİ

Balkan Savaşının acı hatıralarını silmek ve Türk Havacılığını tanıtmak için Harbiye Nazırı Enver Paşa, iki tayyarelik bir filonun Kahire’ye gitmesini kararlaştırdı. Bu yolculuğa Bleriot marka “Muavenet-i Milliye” uçağıyla, Deperdussine marka “Prens Celaleddin” uçağı katılmıştır. İstanbul’dan hareketle Eskişehir, Afyon, Konya, Ulukışla, Adana, Halep, Humus, Beyrut, Şam, Kudüs, El-Ariş, Port-Said, Kahire ve İskenderiye’den oluşan toplam 25 saat ve 2515 km’lik bir güzergâh üzerinden yürütülecekti.

Seyahat 8 Şubat 1914’de İstanbul Yeşilköy’den başlamıştır. Törene Enver, Talat ve Cemal Paşalar katılmıştır. Şam’a ulaşan Fethi Bey ve Rasıt Sadık Bey, Kudüs’e gitmek için 27 Şubat’ta Şam’dan havalanmışsa da, bir süre sonra uçakları Taberiye Gölü yakınlarında düşmüştür.  Osmanlı’nın ilk hava şehitleri olan Pilot Yüzbaşı Fethi Bey, Pilot Üsteğmenler Nuri ve Sadık Bey’lerin mezarları Şam’dadır.  Bu uçuşu tamamlamak için üç sefer daha gerçekleştirilmiştir.

ÇANAKKALE SAVAŞI VE OSMANLI UÇAK FİLOSU

Çanakkale savaşına üç uçak tahsis edilmişti. Bu üç uçakla birlikte Alman pilotları, Yeşilköy’de eğitim görmüş üç Türk subayı ve Alman bakım personeli ile 1. Tayyare Bölüğü kurulmuştur.

1915 yılında Çanakkale Müstahkem Mevzi Komutanlığı emrinde Mülazım-ı Evvel Cemal, Mülazım-ı Evvel M. Ali, Mülazım-ı Evvel Abdullah, Mülazım-ı Evvel Ali Rıza ile birlikte Yüzbaşı Serno ve 4 Alman havacı rasıt olarak da Deniz Yüzbaşı Hüseyin Sedat, Mülazım Osman Tayyar, Mülazım Cevdet, Mülazım Süleyman Sırrı, Mülazım-ı Evvel Hüseyin Hüsnü, Mülazım-ı Evvel Salih Refet, Mülazım-ı Evvel Ahmet Fehmi, Mülazım Oran ve Mülazım Şakir Hazım; Bleriot XI-2, Rumpler BI, Albatros  BI,  Fokker EI ve Albatros CI olarak 15 uçakla Çanakkale’de önemli başarılara imza atmışlardır.

Ayrıca, Çanakkale Savaşı’nda Türk hava gücü çok zor koşullarda kendisinden kat kat güçlü düşman hava güçleriyle mücadele etmek zorunda kalmıştır. Bu nedenle de zaman zaman akla hayale gelmeyecek yaratıcı çözümler bulunmuştur. Örneğin, uçaklardan atmak için yeterli bomba olmadığı zamanlarda Türkler, kendi bombalarını kendi olanaklarıyla üretmiştir.

Peksimet taşımak için kullanılan ahşap kutulara 100-150 adet uçak çivisi dolduruluyor ve bunlar uçakların yanlarına bağlanıyordu. Düşman üzerinden uçarken kutuların kapakları açılarak yüzlerce çivinin düşmesi sağlanıyordu.

El yapımı uçak bombalarının yapımında İstanbul zanaatkarları arasından seçilen makine ustaları, bakırcılar, demirciler ve marangozların görev aldıkları, İstanbul şoförlerinin ise kısa bir kurstan geçirildikten sonra uçakların onarımında makinist olarak görevlendirildikleri belirtiliyor. Bu makinist ve ustalar Çanakkale Hava Savaşları’nda bir olmazı daha gerçekleştirmişler, Almanya’dan destek için gönderilen B-1 silahsız keşif uçaklarını kendi buluşlarıyla silahlandırmışlardır.

Çanakkale savaşları sırasında, müttefik kuvvetlerinin 40 civarındaki uçağı karşısında az sayıda Türk uçağı ve havacısı önemli başarılara imza atmıştır. Bu dönemde 1. Tayyare Bölüğü’nde 5’i pilot ve 10’u rasıt olmak üzere toplam 15 Türk havacı ve 23 Alman havacı görev yapmıştır.

Deniz ve hava savaşları boyunca 6’sı hava savaşı, 16’sı ise yerden saçılan savunma ateşi sonucunda toplam 22 düşman uçağı düşürülmüştür. Ayrıca Türk havacılardan hiçbiri Çanakkale savaşları sırasında hayatını kaybetmemiştir.

Please follow and like us:
RSS
Follow by Email
Facebook
Facebook
Google+
Google+
http://pazarlar-girisimler-firsatlar.com/?p=1335
YouTube
YouTube
Pinterest
LinkedIn
Instagram
TÜRK HAVACILIK ÇALIŞMALARI / 1.DÜNYA VE ÇANAKKALE SAVAŞLARI-2.BÖLÜM

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

RSS
Follow by Email
Facebook
Facebook
Google+
Google+
http://pazarlar-girisimler-firsatlar.com
YouTube
YouTube
Pinterest
LinkedIn
Instagram